بۆ نووسینی ئەم وتارە، پێویستە کەمێک ڕاشکاو بین. زۆرجار خەڵک تەنها باس لە لایەنی گەشەکردنی بزنس دەکەن، بەڵام دەبێت خوێنەر ئاگاداربن تا سەرمایەکەیان نەخەنە مەترسییەوە.
هەموو بزنسێک ڕێژەیەک لە سەرکێشی (Risk) تێدایە، بەڵام هەندێک جۆری بزنس هەن کە پێیان دەوترێت “بزنسە مەترسیدارەکان”. ئەمە بەو مانایە نییە کە نابێت بچیتە ناو ئەو بزنسە، بەڵکو بەو مانایەیە کە پێویستیان بە وریایی، شارەزایی و سەرمایەیەکی زیاتر هەیە.
ئەگەر خاوەن سەرمایەیەکی کەمی و دەتەوێت مەترسییەکان کەم بکەیتەوە، لەم ٥ جۆرە بزنسە وریابە:
١. بزنسە “ترێند” و کاتییەکان:
ئەو بزنسانەی کە لەسەر شەپۆلێکی کاتی دروست دەبن.
بۆ نموونە: جۆرە شیرینییەکی دیاریکراو یان یارییەکی تایبەت کە بۆ ماوەی ٣ مانگ هەموو شار باسی دەکات.
مەترسییەکە: کاتێک “ترێند”ەکە تەواو دەبێت، کڕیارەکانت نامێنن و تۆ دەمێنیتەوە و کۆمەڵێک ئامێر و دیکۆری گرانبەهات بۆ دەمێنێتەوە کە کەس نایەوێت.
چارەسەر: ئەگەر دەستیشت پێ کرد، هەوڵ بدە بە ڕێژەی کەم کاڵا بهێنە تا زوو بفرۆشرێت و زوو پارەکەت بگەڕێتەوە، نەمێنێتەوە لە مەغزەندا.
٢. ئەو بزنسانەی کڕیاریان تەنها “یەک کەس یان یەک کۆمپانیا”یە:
ئەگەر تۆ کارگەیەک یان نووسینگەیەک دەکەیتەوە کە تەنها پشت بە یەک کڕیاری گەورە دەبەستێت (بۆ نموونە تەنها گرێبەستت لەگەڵ حکومەت یان یەک کۆمپانیای نەوت هەیە).
مەترسییەکە: ئەگەر ئەو کڕیارە بڕیاری دا چیتر کارت لەگەڵ نەکات، بزنسەکەت لە یەک ڕۆژدا دەڕوخێت.
چارەسەر: هەمیشە هەوڵ بدە کڕیارەکانت هەمەجۆر بکەیت.
٣. بزنسی چێشتخانە و کافێ (بۆ کەسی بێ ئەزموون):
ئەمە یەکێکە لە پڕکێشەترین بزنسەکان لە جیهاندا. ڕێژەی شکستی چێشتخانەکان لە ساڵی یەکەمدا زۆر بەرزە.
مەترسییەکە: تێچووی بەردەوامی زۆر (خواردن تێکدەچێت، کارەبا، کرێ، کارمەندی زۆر). تەنها یەک هەفتە فرۆشت کەم بێت، زەرەرێکی گەورە دەکەیت.
چارەسەر: ئەگەر چێشتلێنەرێکی باش نیت یان بەڕێوەبەرێکی دارایی نیت، بە تەنها دەست پێ مەکە.
٤. ئەو بزنسانەی کێبڕکێیان تەنها لەسەر “نرخ”ە:
ئەگەر تەنها پلانت ئەوەیە کە “هەرزانتر” لە ڕکابەرەکانت بفرۆشیت، تۆ لە ناوچەی مەترسیدایت.
مەترسییەکە: هەمیشە کەسێکی تر پەیدا دەبێت کە پارەی زیاتری هەیە و نرخەکە لە تۆش هەرزانتر دەکات. لە کۆتاییدا هەردوکتان زەرەر دەکەن.
چارەسەر: بەهایەک (Value) زیاد بکە کە خەڵک ئامادەبن پارەی پێ بدەن، نەک تەنها داشکاندن.
٥. بزنسە ئاڵۆزەکان بە پارەی قەرز:
دەستپێکردنی بزنسێک کە تێگەیشتنت بۆی نییە و پارەکەشت بە قەرز یان قیست و سوو هێناوە.
مەترسییەکە: بزنس کاتی دەوێت تا دەگاتە قازانج. قەرزەکە فشارێکی دەروونی و دارایی دروست دەکات کە ناهێڵێت بڕیاری دروست بدەیت.
چارەسەر: بە سەرمایەیەک دەست پێ بکە کە ئەگەر “خودا نەخواستە” زەرەریش بکەیت، ژیانی کەسیت نەڕوخێت.
کورتەیەک بۆ بەرچاوڕوونی:
بزنسی مەترسیدار مانای شکست نییە، بەڵکو مانای ئەوەیە کە “دەرفەتی هەڵەی تێدا نییە”. ئەگەر دەتەوێت دەست بە یەکێک لەم بزنسانە بکەیت، دڵنیابەرەوە کە پلانێکی تۆکمە و بڕێک پارەی یەدەگت هەیە کە پاڵپشتی بزنسەکە بکات.