لە سەردەمی ئێستادا، زۆر جار خۆمان دەبینینەوە لە دۆخێکدا کە شتێک دەکڕین و دواتر لە خۆمان دەپرسین: باشە بۆچی ئەمەم کڕی؟ ئایا بە ڕاستی پێویستم پێی هەبوو؟ ئەم دیاردەیە تەنها کێشەیەکی تاکەکەسی نییە، بەڵکو دیاردەیەکی کۆمەڵایەتییە کە هۆکاری دەروونی و کۆمەڵایەتی جیاوازی لە پشتەوە هەیە.
لەم مەقالەیەدا باس لە ٤ لەم هۆکارانە دەکەین:
ئایا ئایا بە حاڵەتێکی هاوشێوەدا تێپەڕیویت کاتێکی ڕۆژێکی قورس و ناخۆشت هەبووە، خۆت دەبینیتەوە لە فرۆشگایەکدا شتی ناپێویست دەکڕیت؟ یان کاتێک خەمباریت، داوای خواردنی دەرەوە دەکەیت لە جیاتی ئەوەی لە ماڵەوە نانێک دروست بکەیت؟ ئەمە کارێکی ئاسای نییە، بەڵکو پەیوەندییەکی قووڵ هەیە لە نێوان هەستە دەروونییەکانمان و بڕی پارە خەرجکردنمان.
لێرەدا باس لەوە دەکەین کە مێشکمان چۆن کاردەکات؟
لە جیهانێکدا کە بەردەوام بانگەشەی کڕین دەکرێت، زانینی ئەوەی چی بەهادارە و چی شایەنی ئەوەیە پارەی گیرفانمانی بۆ خەرج بکەین کارێکی قورس. ئەگەر وریا نەبین لە جیاکردنەوەی ئەو شتانەی شایەنی پارە خەرجکردن و ئەو شتانەی شایەنی نین، ئەوا کاتێک کۆتای مانگ سێری تێچووەکانمان دەکەین سەرسامدەبین کە چەند پارەمان بۆ شتانێکی بێسوود خەرج کردووە.
لەم مەقالەیەدا باس لە ٦ خاڵ دەکەین کە شایەنی پارەی گیرفانمانن:
زۆر جار وا دەردەکەوێت کە سەربەخۆیی داراییی ئامانجێکی دووربێت، یاخود شتێک کە تەنها بۆ کەسانەیە کە دەوڵەمەند یان ئەو کەسانەی بەختیان هەیە. بەڵام ڕاستییەکە ئەوەیە کە تەنها یەک هەنگاوی بنەڕەتی لە نێوان باری ئێستای تۆ و ئازادیی داراییدا بوونی هەیە، کە ئەویش بڕیاردان.
سەربەخۆیی داراییی بە مانگ یان ساڵ دانامەزرێت، بەڵکو بە یەک بڕیاری ئاگایانە دەستپێدەکات. ئەم بڕیارە واتای ئەوەیە کە لە ئێستاوە دەست بە کۆنترۆڵکردنی پارەکەت دەکەیت، نەک ئەوەی ڕێگە بە پارەکەت بدەیت تۆ کۆنترۆڵ بکات. واتای ئەوەیە کە بیردەکەیتەوە لە ڕێژەی خەرجکردن، و پاشەکەوتکردن و وەبەرهێنانت، هەرچەندە ئاستی داهاتت هەرچەند بێت.
کاتێک ئەم بڕیارە دەدەیت، هەنگاوەکانی دیکە خۆیان بە سروشتی بە دوای یەکدا دێن. بەڵام بێ ئەم پابەندبوونە سەرەتاییە، هەموو زانیارییە بەنرخ و ستراتیژییە گرانبەهاکان لە جیهاندا هیچ سوودێکیان بۆت نابێت.
لێرەدا هەنگاوی یەکەم ڕوون دەکەینەوە کە بارودۆخی ئێستامان لەکوێدایە:
خەرجییە بچووکەکان وەک کونێکی بچووکن لە گۆزەیەکدا کە بەردەوام ئاویان لێ دەڕژێت. لەوانەیە کە سێر دەکرێن گرنگ دیار نەبن، بەڵام لە کۆتایی مانگدا دەبینین چەندە زۆر لە پارەکانمانی بردووە. نموونە: فنجانێک قاوە لێرە، خواردنێکی خێرا لەوێ، یان بەشداریکردن لە خزمەتگوزارییەک کە بەکاری ناهێنین – ئەمانە هەموویان کۆدەبنەوە و کاریگەریان لەسەر بودجەی مانگانەمان دەبێت.
یەکەم هەنگاو ئەوەیە کە بزانین پارەکانمان بۆ چی خەرج دەکەین.
ژمارەیەک لە خەجییە بچووکە باوەکان بە ٤ خاڵ دەناسێنین: